ของเก่าและขยะรีไซเคิลกำลังจะกลายเป็นทรัพยากรที่มีค่ามากขึ้นในอนาคต เพราะวัตถุดิบธรรมชาติเริ่มขาดแคลน ผู้ผลิตทั่วโลกถูกบังคับให้ใช้วัสดุรีไซเคิลตามกฎหมายและเป้าหมาย ESG มากขึ้น และเทคโนโลยีรีไซเคิลก็พัฒนาให้แปรรูปของเก่าได้คุณภาพสูงใกล้เคียงวัตถุดิบใหม่ เทรนด์เหล่านี้ทำให้ขยะรีไซเคิลที่เคยถูกมองว่าไร้ค่า กำลังกลายเป็นสินทรัพย์ที่มีราคาสูงขึ้นเรื่อยๆ และเป็นที่ต้องการมากขึ้นทั้งจากโรงงานในประเทศและตลาดส่งออก

ทำไมขยะรีไซเคิลถึงมีแนวโน้มมีค่ามากขึ้นในอนาคต

ตลอดหลายสิบปีที่ผ่านมา โลกใช้วัตถุดิบธรรมชาติอย่างรวดเร็ว ทั้งแร่โลหะ น้ำมันที่เป็นต้นทางของพลาสติก และไม้ที่ใช้ผลิตกระดาษ เมื่อทรัพยากรเหล่านี้หายากขึ้นและมีต้นทุนขุดเจาะหรือผลิตใหม่สูงขึ้นเรื่อยๆ โรงงานจึงหันมาใช้วัตถุดิบรีไซเคิลแทนมากขึ้น เพราะมีต้นทุนต่ำกว่าและใช้พลังงานในการแปรรูปน้อยกว่าการผลิตจากวัตถุดิบใหม่ทั้งหมด ความต้องการที่เพิ่มขึ้นนี้เองที่ผลักดันให้ราคาของเก่าและขยะรีไซเคิลขยับสูงขึ้นตามไปด้วย

นอกจากนี้ หลายประเทศเริ่มออกกฎหมายบังคับให้สินค้าบางประเภทต้องมีส่วนผสมของวัสดุรีไซเคิลขั้นต่ำ เช่น ขวดพลาสติกที่ต้องมีเม็ดพลาสติกรีไซเคิลผสมอยู่ในสัดส่วนที่กำหนด เมื่อกฎหมายบังคับมากขึ้น โรงงานก็ต้องแย่งซื้อวัตถุดิบรีไซเคิลคุณภาพดีเข้าสายการผลิต ส่งผลให้ราคารับซื้อของเก่าบางประเภทปรับสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง และทำให้ของเก่าที่เคยถูกมองข้ามเริ่มมีตลาดรองรับชัดเจนขึ้นกว่าในอดีต

เศรษฐกิจหมุนเวียนคืออะไร เกี่ยวข้องกับของเก่าอย่างไร

เศรษฐกิจหมุนเวียนคือแนวคิดการใช้ทรัพยากรให้คุ้มค่าที่สุด โดยนำของที่ใช้แล้วกลับเข้าสู่กระบวนการผลิตใหม่ แทนที่จะผลิต ใช้ แล้วทิ้งแบบเส้นตรงเหมือนในอดีต ของเก่าและขยะรีไซเคิลจึงเป็นหัวใจสำคัญของระบบนี้ เพราะเป็นวัตถุดิบตั้งต้นที่ทำให้วงจรหมุนกลับมาได้ ไม่ว่าจะเป็นขวดพลาสติกที่กลับไปเป็นเส้นใยผ้า กระป๋องอลูมิเนียมที่หลอมกลับมาเป็นกระป๋องใหม่ หรือเศษกระดาษที่แปรรูปเป็นบรรจุภัณฑ์อีกครั้ง

เมื่อภาครัฐและภาคธุรกิจผลักดันเศรษฐกิจหมุนเวียนมากขึ้น ความต้องการวัตถุดิบรีไซเคิลก็เพิ่มตามไปด้วย ร้านรับซื้อของเก่าและผู้ที่แยกขยะขายจึงไม่ได้เป็นแค่ผู้ช่วยลดขยะ แต่กลายเป็นส่วนหนึ่งของห่วงโซ่อุปทานวัตถุดิบที่อุตสาหกรรมต้องพึ่งพา และมีบทบาทสำคัญมากขึ้นเรื่อยๆ ในระบบเศรษฐกิจ ต่างจากในอดีตที่มองว่าการรับซื้อของเก่าเป็นเพียงธุรกิจเล็กๆ ระดับชุมชนเท่านั้น

ของเก่าประเภทไหนมีแนวโน้มมีค่ามากขึ้นในอนาคต

ไม่ใช่ของเก่าทุกประเภทที่จะมีมูลค่าเพิ่มขึ้นเท่ากัน บางประเภทมีแนวโน้มเป็นที่ต้องการสูงเป็นพิเศษ เพราะหายากหรือมีบทบาทสำคัญในอุตสาหกรรมเทคโนโลยีที่กำลังเติบโต

• โลหะมีค่าและโลหะหายากจากอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ เช่น ทองแดง เงิน และแร่หายากในแผงวงจร ซึ่งความต้องการเพิ่มขึ้นตามการเติบโตของอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์และรถยนต์ไฟฟ้า
• พลาสติกรีไซเคิลคุณภาพสูง โดยเฉพาะ PET และ HDPE ที่สะอาดและแยกสีแล้ว เพราะแบรนด์สินค้าอุปโภคบริโภคต้องการใช้ผลิตบรรจุภัณฑ์ใหม่ตามเป้าหมายด้านสิ่งแวดล้อม
• แบตเตอรี่เก่าจากอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์และยานยนต์ไฟฟ้า ที่สามารถสกัดโลหะมีค่ากลับมาใช้ใหม่ได้ ซึ่งเป็นเทรนด์ที่กำลังเติบโตเร็วมากตามจำนวนรถไฟฟ้าที่เพิ่มขึ้น
• อลูมิเนียมและเหล็ก ซึ่งหลอมและนำกลับมาใช้ใหม่ได้แทบไม่จำกัดครั้ง โดยยังคงคุณภาพใกล้เคียงของใหม่ จึงเป็นที่ต้องการต่อเนื่องของโรงหลอม

ของเก่ากลุ่มนี้มักเรียกกันในวงการว่าเป็น Urban Mining หรือ “เหมืองแร่ในเมือง” เพราะแทนที่จะต้องขุดแร่จากธรรมชาติ อุตสาหกรรมสามารถดึงโลหะมีค่ากลับมาจากของเก่าที่อยู่ในเมืองได้โดยตรง ซึ่งมีต้นทุนและผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมต่ำกว่าการทำเหมืองใหม่มาก หลายประเทศจึงเริ่มลงทุนด้านเทคโนโลยีการแยกและสกัดโลหะจากของเก่าอย่างจริงจัง

ปัจจัยที่ผลักดันให้ขยะรีไซเคิลมีมูลค่าสูงขึ้นในอนาคต

นอกจากความขาดแคลนวัตถุดิบธรรมชาติแล้ว ยังมีอีกหลายปัจจัยที่ผลักดันให้ของเก่าและขยะรีไซเคิลมีมูลค่าเพิ่มขึ้นในระยะยาว

• นโยบาย EPR (Extended Producer Responsibility) ที่กำหนดให้ผู้ผลิตต้องรับผิดชอบจัดการบรรจุภัณฑ์หลังการใช้งาน ทำให้ผู้ผลิตต้องเข้ามาซื้อหรือร่วมมือกับผู้รวบรวมของเก่าโดยตรงมากขึ้น
• เป้าหมาย ESG ของแบรนด์ใหญ่ ที่ต้องรายงานสัดส่วนการใช้วัสดุรีไซเคิลในผลิตภัณฑ์ ทำให้ต้องแย่งซื้อวัตถุดิบรีไซเคิลคุณภาพดีเข้าระบบการผลิตให้ทันเป้าหมายที่ประกาศไว้
• เทคโนโลยีรีไซเคิลที่ก้าวหน้าขึ้น ทำให้แปรรูปของเก่าได้คุณภาพสูงขึ้นและใช้ทดแทนวัตถุดิบใหม่ได้มากขึ้น เปิดตลาดใหม่ให้ของเก่าที่เคยขายไม่ได้ราคาหรือต้องนำไปฝังกลบ
• ความผันผวนของราคาวัตถุดิบนำเข้า ที่ทำให้โรงงานในประเทศหันมาพึ่งพาวัตถุดิบรีไซเคิลในประเทศมากขึ้นเพื่อลดความเสี่ยงด้านต้นทุนและการขนส่ง

ปัจจัยเหล่านี้ไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะในต่างประเทศ แต่กำลังส่งผลมาถึงตลาดรีไซเคิลในไทยด้วยเช่นกัน เมื่อแบรนด์ไทยและแบรนด์ข้ามชาติที่ผลิตในไทยเริ่มมีเป้าหมายด้านความยั่งยืนชัดเจนขึ้น ความต้องการวัตถุดิบรีไซเคิลในประเทศก็มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นตามไปด้วย

ของเก่ามีค่าขึ้น ส่งผลอย่างไรต่อผู้บริโภคและร้านรับซื้อของเก่า

เมื่อของเก่าและขยะรีไซเคิลมีมูลค่าสูงขึ้น ผู้บริโภคทั่วไปที่แยกขยะขายตั้งแต่ต้นทางจะได้รับประโยชน์โดยตรงในรูปของรายได้ที่มากขึ้นต่อน้ำหนักของเก่าแต่ละกิโลกรัม ขณะที่ร้านรับซื้อของเก่าและผู้ประกอบการในห่วงโซ่อุปทานก็มีโอกาสทางธุรกิจมากขึ้นตามไปด้วย เพราะโรงงานและแบรนด์ต่างๆ ต้องการแหล่งวัตถุดิบรีไซเคิลที่มั่นคงและมีคุณภาพสม่ำเสมอ ทำให้บทบาทของผู้รวบรวมของเก่าในระบบเศรษฐกิจมีความสำคัญมากขึ้นเรื่อยๆ ไม่ใช่แค่ธุรกิจเล็กๆ ระดับท้องถิ่นเหมือนในอดีตอีกต่อไป

เริ่มแยกขยะรีไซเคิลวันนี้ เพื่อมูลค่าที่เพิ่มขึ้นในอนาคต

เมื่อของเก่าและขยะรีไซเคิลกำลังจะมีมูลค่าสูงขึ้นเรื่อยๆ การแยกขยะตั้งแต่ต้นทางให้ถูกประเภทจึงไม่ใช่แค่เรื่องช่วยสิ่งแวดล้อม แต่ยังเป็นโอกาสสร้างรายได้เพิ่มให้ทุกครัวเรือน หากต้องการเริ่มแยกขยะและขายของเก่าได้ง่ายขึ้น สามารถเริ่มต้นด้วย แอปรีไซเคิล Green2Get ที่ช่วยค้นหาจุดรับซื้อใกล้บ้าน และติดตามราคารับซื้อของเก่าแต่ละประเภทได้แบบเรียลไทม์